Sfidat janë lundrimi i përditshëm i jetës, mirëpo nëse përditshmëria mund të shkruhet në ditar, titujt e triumfit në sfidat e jetës, shkruhen përbri emrit. Mirëpo emri më i lavdishëm është ai i ngadhnjimtarit që nuk ka brohotitur gjatë lundrimit, por pas kalimit të stuhisë.
Kësisoj janë shumë “sfida fetare”, që ne mendojmë se ia dolëm dhe brohorisim si të suksesshëm, por, në të vërtetë, ato sfida kanë qenë thjesht rrjedha në ujë të qetë, e për stuhinë kurrë nuk kemi menduar.
Sfidimi i vërtetë është tek stuhitë. Po pra, nuk është sfidimi përfundimtar tek definicioni, por tek zbërthimi i tij shkronjë-shkronjë në jetën tonë. Sa e sa herë definicioni i imanit është i saktë, por përplasja me stuhitë të kthen nga e para, në një reflektim që e sheh brishtësinë e asaj që do të duhej të kishte rrënjë të forta, e fruta me shumë shije.
Një pjesë e madhe e këtyre sfidimeve i takojnë kapitullit të kaderit. Madje, mendimi i keq për Allahun, siç do të thoshte mësuesi i madh, Ibn Kajimi, është përplasja e stuhishme e shumicës së robërve. Dhe pse?! Kryesisht mendojnë që meritojnë më shumë, nuk janë aty ku e meritojnë dhe ç’meritojnë ata veçse iu është vonuar! Sa mendim i keq për Allahun!
Mirëpo kam vënë edhe një mendim të keq, por të ngjashëm me këtë të sapothënë. Mendim i keq për Allahun. Nëse tek shumica bëhet fjalë për vetvetën, diku-diku bëhet fjalë për të tjerët. Po, për të tjerët. Lexohen ajetet se Zoti kë dëshiron e ngrit, e kë dëshiron e përul, kujt do i jep pushtet, domethënie e vlerë, e kujt nuk do nuk i jep, mirëpo sikur recitimi bëhet ngjashëm me memorizimin e definicioneve të imanit. Çfarë ndodh?
Jo rrallë herë e shohim “rrjedhën e kaderit”, mirëpo tentojmë t’ia ndrrojmë shtratin. Jo rrallë herë e shohim “kahjen e erërave të kaderit”, mirëpo mendojmë që anija lëviz veç me drejtimin e kapitenit. Jo rrallë herë e shohim “tubimin e reve të shiut”, mirëpo hamendësojmë që ndoshta shiu bie diku tjetër. Jo, kjo është gabim. Nuk dirigjohet kaderi i Allahut. Nuk i jepen propozime Allahut. Po, përpiqemi, mirëpo kur e shohim kah po shkon kaderi, përpjekjen nuk e orkestrojmë për t’u përplasur me kaderin, sepse ne paskëshim menduar “më mirë”. Subhanallah!
Nuk dirigjohet kaderi i Allahut. Mund ta çmosh dikë më shumë apo më pak, fjala bie, pasardhës a nxënës, dhe ti do të përpiqesh të bësh më të mirën, mirëpo fatin e përcakton tjetërkush: ndoshta ai “më pak” bëhet më shumë, e ai “më shumë” bëhet më pak. Mund të investosh tek dikush më shumë e tek dikush më pak, fjala bie, familjar apo mik, dhe ti ta presësh suksesin tek njëri, mirëpo fatin e përcakton tjetërkush: ndoshta ai “më pak” bëhet më shumë, e ai “më shumë” bëhet më pak. Mund të sakrifikosh për dikë më shumë e për dikë më pak, fjala bie, bir apo bijë, dhe të insistosh në ngritjen e njërit, mirëpo fatin e përcakton tjetërkush: ndoshta ai “më pak” bëhet më shumë, e ai “më shumë” bëhet më pak.
Dhe, po sikur ky sfidim, janë të shumta stuhitë që të bëjnë të mendosh: çfarë ngadhnjimtari jam nëse të gjitha fitoret i kam në ujë të qetë?!
Mirsim Maliçi
Shkup, 11.06.2026