Nuk ishin ditët e para të kërkimit të diturisë, por përafërsisht ditët e para të riudhëzimit. Po, të riudhëzimit që, sa herë që përsëritet, përmbushja e tij të ngushëllonte dikur, po sikurse edhe sot, për humbjet nën hamendjet e ecjes me përkushtim: më mirë të rinisem me udhëzimin e ripërtrirë sesa të vazhdojë me udhëzimin e zvetënuar. Fundja, brohoritja e suksesit nuk është tek pika e nisjes, por tek pika e arritjes, për të mos thënë, pika e fillimit atëherë as nuk shihet.
Ishin ditët e para të një çuni që po zhveshte botëkuptimet fetare e ngjyrat kulturore që i kishte marrë në tregjet kah i kishte ra udha, për t’u riveshur sipas udhës fetare e kulturore tek e cila kishte lundruar me fat, e jo me hartë.
Po, është kapitulli ku kam marrë reflektimin e ndryshimit, anipse ndryshimin po e bëj ngadalë. Fundja, shumë gëzime e hare të triumfit nuk ndodhën kurrë, jo pse ecja kishte qenë e ngadalshme, por sepse rrugëtimi i përkushtuar kishte qenë në anën e kundërt.
Isha duke e pritur namazin, e po e vështroja Qabën madhështore. Akoma nuk e kisha mbushur dhjetëshin e dytë të viteve të jetës. Sikurse edhe gjuhën e Kuranit e kisha ndërmjet zvarritjes dhe çalimit, por të mjaftueshme për ta kuptuar një këshillë sesi të mos zvarritem në jetë, e të mos çalojë.
Një shejh i devotshëm m’u afru, e sot atë afrim e kujtoj përbri mësimeve rreth emrit të Allahut: el-Latif. U përshëndetëm dhe shumë shpejtë hymë në bisedë. Bisedonim, e sytë i kishim kah Qabeja. Edhe sot kur shkruaj, mbamendja emocionale m’a rikthen vetëm Qaben, e jo tiparet e bashkëbiseduesit për të cilin sot lutem.
“Më këshillo diçka që më kryen punë gjithë jetën!”- i thashë troç, pasi ndjeva që përkrah meje ishte një njeri i dijshëm, por edhe adhurues i mirë. Pra, një trashëgimtar i selefit, që kishte binjakëzuar ilmin me ibadetin, thuajse sikur binjakët që nuk dallojnë aspak njëri prej tjetrit.
Dhe këshilla e tij ishte e thjeshtëzuar sa s’bëhet. Sigurisht, njomësia e djalërisë sime s’i jepte përshtypje për të më dhënë ndonjë këshillë me fjalë të mëdha; fjalë si ato të Ibn Kajimit. Por më dha diçka madhështore, por të përshtatur për vocërrinë time.
“Dy këshilla i kam” - më tha. E, çfarë këshillla! Këshilla që ta shkurtojnë labirintin, aq sa të të duket se nuk është labirint, por një xhade e shtruar.
“Këshilla e parë: sa do që investon për ta pasur sa më cilësor antenën marrëse të valeve (Satellite dish), megjithatë nëse e ke të prishur pajisjen ku çohen valët (Satellite Receiver), nuk merr sinjal!”. “Ma shpjego, të lutem!” - i thashë i habitur. “Pajisja ku duhet të mbërrijnë valët është zemra, pastroje atë dhe mbushe me ibadete të zemrës; pa zemrën, më thuaj, ç’kuptim ka që, mbi kulm të shtëpisë e ke vendosur një satelit të shtrenjtë?”. Dhe, pas gjashtëmbëdhjetë viteve, u përpoqa ta them deri diku këtë këshillë, tek ligjërata: “Kur adhurimi nuk mbërrin në zemër” (në kuadër të ciklit të ligjëratave: "Çiltëria e besimit dhe e zemrës - komentim i sures ez-Zumer”).
“Këshilla e dytë?!” - i thashë sikur e kisha kuptuar të parën, sikur. Më tha: “Këshilla e dytë: kur nuk ke shumë kohë për të udhëtuar, por ti duhet ta bësh udhën drejt cakut, atëherë gjeje kohën kur nuk ka shumë qarkullim në atë rrugë.”; e tani, me buzëqeshje i thashë edhe më i habitur: “Jo, këtë edhe më hiç s’e kam të qartë!”. Më tha: “Ditën apo natën ka më pak qarkullim?!” - i thashë: “Natën!”. Më tha: “E pra, disa rrugë drejt Allahut, mund t’i bësh vetëm natën, udha është më e hapur, pak veta udhëtojnë!”. E të them të drejtën, asnjëherë ibadetin e natës - namazin, leximin, vetmimin, dhikrin e reflektimin, s’e kisha menduar që është investim elitar i atyre që e duan një shteg të veçantë, kundrejt shtigjeve ku udhëtojnë të gjithë përgjatë ditës.
“Të lutem, mjaftojnë!” - i thashë, nga dëshira që ky takim, e kjo rastësi, të skalitet në zemër me këto dy këshilla, e me asgjë tjetër. Madje as me emrin dhe biografinë e tij, përpos që e kuptova se ishte familjar i njërit prej dijetarëve të mëdhenj.
Nuk kam udhëtuar për këtë dobi, por do të ia kishte vlejtur edhe të udhëtoja.
Mirsim Maliçi
Shkup, 28.03.2026