Ishin ditë të djalërisë, kur unë mendoja që isha (shumë) i etur për dije, e disa të tjerë, që nuk e di ku janë sot, mendonin që isha një kurreshtar që duhet të kishte më shumë edukatë sesi parashtrohen pyetjet. Ata kishin të drejtë, por jo që unë s’kisha të drejtë të kërkoja shuarjen e etjes.
Mes shumë kurreshtjesh që s’u shuan atëbotë, por krejt dikur më vonë, diku tjetër, e jo aty ku guri peshon më shumë, ishte kurreshtja për konceptin e bereqetit: të kesh bekim e bereqet, e të jesh i bereqetshëm e i bekuar, vallë, ç’do të thotë?!
Në këto rreshta nuk dua të shpalos shpjegimin fetar se si duhet të kuptohet kjo çështje - el-bereke, të cilën (ndoshta) e kemi shpjeguar bollshëm tek komentari i “Librit të teuhidit”. Allahu lëshoftë bekim mbi të!
Në të vërtetë, dua të shkruaj se ku më çoi një kurreshtje tjetër; një kurreshtje e këtyre ditëve të lundrimit mes kërkimit të dijës dhe dëshirës për davet. Por, sikur dituria që ka shembulltyrat e veta, ashtu edhe daveti i ka. Dhe isha kurreshtar të përcjellja disa rrëfime të një personazhi të madh të davetit, që tani e sa vite nuk ligjëron, nuk shkruan, e nuk mahnit botën me prurjet e tij të veçanta, e kjo, jo për fajin e tij. Por…
Kur Allahu lëshon bekim, parmakët e qelisë mund të pengojnë prurjet e reja, por jo edhe rilindjet nga prurjet e vjetra. Madje, qindra e mijëra të lirë që sot aspirojnë të shtrijnë ndikimin e tyre, ndoshta s’e kanë as edhe një thërrmijë të ndikimit të një këtij veprimtari që sot nuk na thotë gjë matanë parmakëve, përpos durimit, por trashëgimia e tij e lënë prej kohësh jo vetëm që jeton, ajo edhe frymëzon, rilind dhe shtrihet për mrekulli. Emri yt nuk e di sa të kryen punë!
Kështu u frymëzova pa udhëtuar, por do t’ia kishte vlejtur edhe të udhëtoja. Po dëgjoja disa rrëfime të tij; në një rast, ai e përmend emrin e një dijetari të çmuar, por që unë asnjëherë nuk i kisha kushtuar vëmendje. Asnjëherë, asnjë libër, asnjë biografi. Dhe ja, sikur ky personazh i davetit që nuk heshtet, edhe pse mbyllet, edhe ky dijetar nuk mënjanohet, edhe pse nuk trumbetohet për të. Thjesht, bereqet i Zotit!
Salih Ibn Ibrahim el-Bulejhi. Një dijetar i madh, dhe jo vetëm. Erudit e mentor i brezave. I lindur më 1912, e që kishte ndrruar jetë më 1989. Mora të lexoja gjithçka rreth tij, e të dëgjoja rrëfime për të. Filloi kurreshtja me diçka tjetër: kush është ky që po e përmend në rrëfimet e tij ky personazh i davetit, e pastaj vazhdoi: sa i bekuar të jetë që - inshaallah - të shpërblehet, meqë u frymëzova nga biografia e tij. Por çfarë frymëzimi!
Shejhu, që vëmendjen më të madhe e kishte në gatimin e kërkuesve të dijës, kishte mësime e këshilla ku i drejtohej edhe xhematit të xhamisë, saktësisisht jo turmave si ato të ditës së premte, por xhematit të vakteve.
Nga aty e këtu, duke lexuar e dëgjuar, diku e gjeta një rrëfim për shejhun. Një rrëfim të mrekullueshëm. Shumë të veçantë! Shejhu, që banonte në Burejda, ishte ftuar për një ligjëratë në esh-Shimasije, një qytet në po të njëjtën provincë, që ishte larg qytetit të shejhut diku rreth 50 kilometra. Ligjërata do të mbahej pas namazit të jacisë. Mirëpo…
Në mëngjesin e asaj dite që ishte paralajmëruar ligjërata, shejhu, pasi zgjohet nga gjumi, befasohet me lajmin e vdekjes së një shejhu të çmuar në Rijad: shejh ِAbdurrahman ed-Devseri (1914-1979); e, të lumtë në qofsh edhe ti kurreshtar, pra, vazhdoje hulumtimin për këtë shejh, por unë nuk dua ta ndërprej rrëfimin për shejh Salihun. Pasi shejh Salih el-Bulejhi e merr lajmin për vdekjen e shejh Abdurrahmanit, fillon të organizohet sesi të merr pjesë në varrimin e tij - në Rijad, për namaz të drekës, rreth 400 kilometra larg Burejdës, e sërish të kthehej për të mbajtur ligjëratën në esh-Shimasije, rreth 450 kilometra, pas namazit të jacisë.
E kishte porositur një hoxhë - nxënës të shejhut, që “Për jaci shko në esh-Shimasije, e nëse asesi s’kam arritur në kohë, fillo me ligjëratë!”, por… Megjithatë, shejhu e kishte menduar sesi të harmonizonte: përcjelljen e një dijetari për në botën e amshimit dhe kthimin për t’iu ligjëruar të gjallëve sesi të bëhen gati për jetën e amshimit.
Pasi e varrosin shejh Abdurrahmanin, fisnikët e shoqëria e Rijadit do të këmbëngulnin që ta nderonin shejh Salihun me mikpritje e konak, të qëndronte me ta, e të pushtonte pas një udhëtimi aq të gjatë. Ai do t’u kërkonte ndjesë e mirëkuptim, e do t’u tregonte se i duhej menjëherë të kthehej. “U kam premtuar në esh-Shimasije, se për jaci do të jem aty; pas namazit kemi ligjëratë, inshaallah!” - u kishte thënë.
Shejhu ishte nisur menjëherë dhe, pas disa orëve udhëtim të mundimshëm, i ishte afruar xhamisë në kohën e jacisë. Nxënësi i tij po bëhej gati për të daluar imam, por herë duke shikuar kah xhemati, e herë duke shikuar kah dyert e xhamisë. E priste shejhun, që atë vit, ishte diku rreth 67 vjeçar. Dhe ja, tek sa po fillonte ikameti, shejhu veçse hyri në xhami. Nxënësi i tij i autorizuar, po dhe xhemati, u gëzuan shumë, e që, shumica po mendonin që shejhu arriti nga një distancë prej 50 kilometrash, ndërkaq, në të vërtetë, ai po vinte prej shumë larg. E, këtu më kujtohet ngushëllimi i shumë viseve tona, që për kryeshëndoshë thonë: “Iu pastë lënë kujtimin e mirë!”; dhe ja, ky është kujtimi i mirë i dijetarëve të mirë!
Ky përkushtim i shejhut, e kjo ambicie prej trashëgimtari të profetëve, është një mësim i madh për hoxhallarët. Unë kam shumë nevojë për të. Isha shumë me fat kur e mësova. Uroj të jem edhe më me fat, tek sa më bekon Zoti im që ta kem jetën e davetit me këtë elan të lartë. Këta janë shembulltyrat që duhet të ndiqen.
Një shejh që secili do ta kishte arsyetur nëse do të kishte munguar, bën njëmijë kilometra, vetëm e vetëm të mos mungojë në ligjëratën e paralajmëruar me datë, e me orë. Një plak që kushdo do ta kishte mëshiruar, e rraskapit vetvetën duke bërë një udhëtim aq të rëndë, vetëm e vetëm të mos i zhgënjejë dashamirët që po e prisnin. Një dijetar që kishte shumë “punë (edhe) më të mençura”, e që kishte shumë “projekte më madhështore”, e që kishte shumë “angazhime intelektuale”, nuk e kishte zhvleftësuar praninë e tij në një varrim dhe as praninë e tij në një xhemat xhamie - xhemat të vakteve. Të lutem, e ke parasysh çfarë dua të them?!
Mua m’u desh ta lexoja, për ta shtuar vlerësimin kundrejt “punëve të vogla”, se kështu bënin të mëdhenjt që (duhet t’) i pasoj. Ai kishte vdekur para se unë të kisha ardhur në jetë, por shembulltyra e tij ndikoi tek unë për një lindje time të re. Allahu e mëshiroftë, e mua më dhashtë një bereqet, që edhe pas vdekjes sime, dikush me diçka të vyeshme që do të mund të kem lënë, të rilind. Të rilind për ta shërbyer këtë fe.
Nuk kam udhëtuar për këtë dobi, por do të ia kishte vlejtur edhe të udhëtoja.
Mirsim Maliçi
Shkup, 30.06.2026